Przysadka

Choroby przysadki

Nadczynność i niedoczynność

Nadczynność przysadki
Przyczyny:
a) guz z komórek przysadki (gruczolak) (makro - i mikrogruczolak)
b) rozlana hiperplazja komórek przysadki

Guz przysadki – trzy grupy objawów

  • Objawy związane z nadmiarem hormonu
  • Objawy związane z uciskiem pozostałych części przysadki przez rozrastający się guz
  • Objawy związane z pozasiodłowym rozprzestrzenianiem się guza
  • Objawy związane z nadmiarem hormonu

Hormon wzrostu (GH) – akromegalia
Prolaktyna (PRL) – hiperprolaktynemia
ACTH – choroba Cushinga
Objawy związane z rozrostem wewnątrzsiodłowym
Niedoczynność przysadki w wydzielaniu pozostałych hormonów – niedobór:
Najczęściej gonadotropin (LH i FSH)
TSH, ACTH, PRL, ADH
Bóle głowy
Objawy związane z rozrostem zewnątrzsiodłowym
Objawy miejscowe:
Ucisk/naciek na:
skrzyżowanie i nerwy wzrokowe
szypułę przysadki
podwzgórze
Objawy ogólne
Wzrost ciśnienia śródczaszkowego (bóle głowy u 50%, nudności, wymioty)

Diagnostyka

  • wspólna dla wszystkich rodzajów guzów
  • zależna od objawów uciskowych spowodowanych przez dany guz
  • rtg czaszki (radiologiczna ocena siodła tureckiego)
  • ocena pola widzenia (również na barwy)
  • badanie neurologiczne
  • KT, MRI

Akromegalia
OBJAWY KLINICZNE

  • poty, osłabienie mięśniowe, bóle kostno -
  • stawowe, bóle “korzonkowe”, cukrzyca,
  • nadciśnienie tętnicze (akromegalia aktywna),
  • rozrost części miękkich i kośćca.

SYLWETKA = (“die straβen diagnose”)

Badania laboratoryjne w akromegalii
Badania hormonalne:
Poziom podstawowy GH, IGF-1
Test hamowania glukozą (100 g, per os)
Test z TRH i L-DOPA
Badania obrazowe
Rtg czaszki + celowane na siodło tureckie
MRI przysdaki
Oktreoscan
Badania dodatkowe
Okulista – dno oczu, pole widzenia
Leczenie akromegalii
Operacyjne:
przez czaszkę (transkranialnie)
przez zatokę klinową (transfenoidalnie)
Radiologiczne – naświetlanie stereotaktyczne
Farmakologiczne:
Syntetyczne analogi SOMATOSTATYNY (oktreotyd)
Pochodna sporyszu – BROMOKRYPTYNA
(Bromergon, Bromokorn, Parlodel, Ergolaktyna)

Przygotowanie do zabiegu operacyjnego: A
Przy niepowodzeniu operacyjnym: A, B
Leczenie akromegalii
W zależności od wielkości guza – w porozumieniu z neurochirurgiem
W przypadku makrogruczolaka wykonanie krótkiego testu skuteczności podania analogu somatostatyny i w przypadku prawidłowej reaktywności przygotowanie do zabiegu neurochirurgicznego usunięcia guza.
Przy braku reaktywności na analog somatostatyny szybkie wykonanie operacji.
ANALOGI SOMATOSTATYNY W LECZENIU GRUCZOLAKÓW PRZYSADKI

Efekt antyproliferacyjny analogów somatostatyny
zmniejszenie sekrecji hormonalnej
hamujący wpływ na sekrecję tkankowych czynników wzrostowych
blokowanie angiogenezy
działanie immunomodulacyjne
Wskazania do klinicznego zastosowania analogów somatostatyny
Guzy przysadki zwłaszcza typu somatotropinoma ( poli i monohormonalne)
- przygotowanie przedoperacyjne
- leczenie przewlekłe
- leczenie w przypadkach niecałkowitego usunięcia masy guza
- leczenie w przypadkach wznowy procesu rozrostowego
Analogi somatostatyny stosowane klinicznie
Krótkodziałający - Oktreotyd (Sandostatin - Novartis)
Długodziałający - Lanreotyd (Somatuline - IPSEN BIOTECH)
Długodziałający - Oktreotyd LAR
Długodziałający - Lanreotyd-Autogel
HIPERPROLAKTYNEMIA Fizjologia
Wydzielanie PRL zależy od:
stanu emocjonalnego
pory dnia (rytm dobowy)
przyjmowanych posiłków
wysiłku fizycznego
HIPERPROLAKTYNEMIA Patologia:
Uszkodzenie podwzgórza lub szypuły przysadki
Guzy przysadki (prolaktynoma)
Nadwrażliwość podwzgórza i przysadki na bodźce (hiperprolaktynemia czynnościowa)
Niewyrównana niedoczynność tarczycy lub nadnerczy
Upośledzony metabolizm (marskość wątroby, niewydolność nerek)
HIPERPROLAKTYNEMIA POLEKOWA
LEKI
Trójpierścieniowe leki antydepresyjne (imipramina, amitryptlina, pramolan)
Anksjolityki (meprobamat)
Leki przeciwwymiotne (metoclopramid, torecan)
Leki hipotensyjne (metyldopa, rezerpina, werapamil)
Leki przeciwhistaminowe (cymetydyna)
Estrogeny (leki antykoncepcyjne, HTZ)
Leki przeciwbólowe (opiaty)
NEUROLEPTYKI
Objawy prolaktynoma

Cel leczenia ­ PRL
zaburzenia sex.
zaburzenia miesiączkowania
płodność

skutki

OSTEOPOROZA
MIAŻDŻYCA
pole widzenia
Ż bóle głowy/zab. neurologiczne
­ czynności przysadki
Agoniści dopaminy
BROMOKRYPTYNA
Bromergon à 2,5 mg (dawka 2,5 – 15 mg/dobę)
PERGOLID
Permax à 0,05 mg (dawka 0,05 – 0,25 mg/dobę)
QUINAGOLID
Norprolac à 0,075 i 0,150 mg (0,075 - 0,600 mg/dobę)
KABERGOLINA
Dostinex à 0,5 mg (0,25 – 2,0 mg – 2 x/tydzień)

Efekty leczenia operacyjnego PRL–oma wg F.S.Greenspana

Niedoczynność przysadki
Przyczyny:
1.Izolowane niedobory hormonów.
2. Guzy.
3. Choroby zapalne (sarkoidoza, gruźlica, kiła, ziarniniakowe zapalenie p, limfocytowe z.p.-autoimmunologiczne)
4. Choroby naczyń (Zespół Sheehana, tętniak t.szyjnej).
5. Zniszczenie i urazy (zabieg chir., napromie-nianie).
6. Zab.rozwoju (aplazja, przep.podst.mózgu).
7. Spichrzanie(hemochromatoza, skrobiawica).
Zespół Glińskiego-Simmondsa.
Niedoczynność - przedniego płata przysadki
Objawy kliniczne wynikają z niedoboru hormonów
tropowych:
niedoczynność tarczycy
niedoczynność kory nadnerczy
niedoczynność gonad (hipogonadyzm)
niedobór PRL (zanik laktacji)
Leczenie - substytucja:
h.tarczycy - L-tyroksyna
kory nadnerczy - Hydrocortison,Cortineff
H.Płciowe - estrogeny, progesteron,testosteron
(Undestor, Omnadren)

Niedoczynność - tylnego płata przysadki
Moczówka prosta „diabetes insipidus”
Niedobór wazopresyny.
Wydalanie b.dużych ilości hypotonicznego moczu (do 15-20l/dobę), o niskim c.wł. / niskiej osmolalności.
Badania diagnostyczne:

  • b.moczu,
  • stężenie Na w surowicy,
  • test odwodnieniowo - wazopresynowy
  • test wodno-solny
O ile nie zaznaczono inaczej, treść tej strony objęta jest licencją Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 License